Τουρισμός

«Μπατάρει» το σχέδιο για την κρουαζιέρα

Επιστημονική ομάδα καταδεικνύει ότι η κατασκευή μιας μεγάλης προβλήτας δεν αρκεί για να μετατραπεί ο Πειραιάς σε homeport ελκυστικό και ανταγωνιστικό.
Φως στα άγνωστα ώς τώρα δεδομένα της επέκτασης της κρουαζιέρας στον Πειραιά δίνει η μελέτη με τίτλο «Η ανάπτυξη της κρουαζιέρας στο λιμάνι του Πειραιά», που πραγματοποίησε η επιστημονική ομάδα στο Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Η μελέτη αποτελεί συνέχεια μιας μεγάλης ενότητας δημόσιων ερευνών σχετικά με την εξέλιξη του λιμανιού του Πειραιά, από το πρώτο Αναπτυξιακό Σχέδιο Πειραιά-ΟΛΠ του 2010 ώς το τελευταίο Master Plan ΟΛΠ-Cosco του 2019. Στόχος της να απαντήσει στο ερώτημα εάν το έργο της επέκτασης του λιμένα κρουαζιέρας στον Πειραιά μπορεί να αποδώσει σημαντικά οικονομικά οφέλη στην πόλη, ποια είναι αυτά, για ποιον, και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν να επιτευχθούν σε μια σταθερή και μόνιμη βάση.

Συνοπτικά, διατυπώνεται η θέση πως η κατασκευή μιας μεγάλης προβλήτας δεν αρκεί για να μετατραπεί ο Πειραιάς σε homeport ελκυστικό και ανταγωνιστικό προς τα άλλα μεσογειακά λιμάνια, που ήταν και είναι ο στρατηγικός στόχος και του άλλοτε κρατικού ΟΛΠ και του σημερινού υπό τον έλεγχο της Cosco.

Για να προκύψουν τα προσδοκώμενα οικονομικά οφέλη απαιτείται συνδυασμός πολιτικών και μεγάλης κλίμακας συνεργειών προκειμένου αφενός να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά τα κρίσιμα περιβαλλοντικά ζητήματα, αφετέρου η πόλη του Πειραιά να αναβαθμιστεί και να αποτελεί ελκυστικό τουριστικό προορισμό κρουαζιέρας με παράλληλο όφελος για την ίδια και τους πολίτες της. Η απουσία αυτών των πολιτικών και των συνεργειών λειτουργεί ανασταλτικά για την επιτυχία του στόχου, καθιστώντας το σενάριο της ανάπτυξης του homeport στον Πειραιά αμφιβόλου βιωσιμότητας.

Από την έρευνα προκύπτουν δύο σενάρια για το έργο που υλοποιεί ο ΟΛΠ-Cosco στην Πειραϊκή: Το πρώτο είναι η δημιουργία του πόλου και η ανάπτυξη του homeport, με εργαλείο τον γιγαντισμό των εγκαταστάσεων, με ελάχιστα ουσιαστικά οφέλη για την πόλη του Πειραιά και με αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Και το δεύτερο η αστοχία του εγχειρήματος με συνεπακόλουθη την αλλαγή στρατηγικής και αλλαγή χρήσης τής υπό κατασκευή λιμενικής εγκατάστασης, με στροφή στην κτηματαγορά, δηλαδή στη δημιουργία κλειστής εμπορικής πόλης στην είσοδο του λιμανιού, σχέδιο που ήδη εμφανίστηκε, μέσω του Mall, και προσώρας έχει παγώσει.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης, στις σημερινές συνθήκες δεν υπάρχει, ούτε διαφαίνεται ότι θα υπάρξει, ουσιαστικό κέρδος για την πόλη σε κανένα από αυτά τα δύο σενάρια. Αντίθετα, προκύπτει ότι ο ΟΛΠ-Cosco προχωρά ένα εξόχως προβληματικό έργο, χωρίς στρατηγική βιωσιμότητας. Βασίζεται μόνο στην προϋπάρχουσα εξωτερική κοινοτική χρηματοδότηση, με σχεδόν μηδενική ίδια επένδυση επί του έργου, προσβλέποντας στα όποια βραχύβια οφέλη για την ίδια την εταιρεία, χωρίς να λαμβάνει μέχρι στιγμής υπόψη το περιβάλλον εντός του οποίου δραστηριοποιείται.

Καταγράφεται όμως και ένα τρίτο εναλλακτικό σενάριο, ως προϋπόθεση για να καταστεί η ανάπτυξη της κρουαζιέρας βιώσιμη αλλά και επωφελής για την πόλη του Πειραιά, την τοπική κοινωνία, αλλά και για τον ΟΛΠ: αυτό είναι ο περιορισμός των μεγεθών, ο απόλυτος περιβαλλοντικός έλεγχος και μία νέα περιβαλλοντική στρατηγική για τη λιμενική λειτουργία, το άνοιγμα του λιμανιού στην πόλη και οι συνέργειες με την τοπική οικονομία, καθώς και η αναβάθμιση στην κατεύθυνση της ανάδειξης ενός ελκυστικού φυσικού, αστικού και αρχαιολογικού περιβάλλοντος.

Οπως διαπιστώνουν οι ερευνητές από τη μελέτη προκύπτει μία αντίφαση: Ο κρατικός ΟΛΠ το 2010 προγραμμάτισε έναν γιγαντιαίο πόλο κρουαζιέρας με νέες επεκτάσεις, δρομολογώντας ταυτόχρονα σημαντικές παρεμβάσεις οι οποίες εξυπηρετούσαν αυτή τη στοχοθεσία, μέσω της ομαλής σύνδεσης με την πόλη του Πειραιά, της περιβαλλοντικής αναβάθμισης, των αστικών αναπλάσεων και των υποδομών πολιτισμού. Ο πόλος συρρικνώθηκε εξ αιτίας της μείωσης της χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Ενωση αλλά και της έλλειψης ενδιαφέροντος της Cosco να τον χρηματοδοτήσει. Ταυτόχρονα, όμως, τα αρχικά σχέδια του ΟΛΠ για έργα ομαλής σύνδεσης του λιμανιού με την πόλη ακυρώθηκαν με την οριστική κατάθεση του νέου Master Plan το 2019 και έτσι προέκυψε η κατασκευή του έργου της επέκτασης της νότιας προβλήτας, απογυμνωμένου από τα υπόλοιπα εξισορροπητικά και ανταποδοτικά για τον Πειραιά έργα.

Η στάση του ΟΛΠ-Cosco, δηλαδή της διάθεσης ελάχιστων κεφαλαίων για την επένδυση, της χωροθέτησης μεγάλης κλίμακας εμπορικών χρήσεων, του περιορισμού των «παράλληλων» εξωτερικών έργων, και η πλήρης εγκατάλειψη της Πολιτιστικής Ακτής προκαλούν βάσιμες αμφιβολίες για το ενδιαφέρον για αυτού του τύπου την ανάπτυξη της κρουαζιέρας και κυρίως για τη βιωσιμότητα του πόλου κρουαζιέρας ως αμιγώς τουριστικού έργου. Η έρευνα διήρκεσε εννέα μήνες (Μάρτιος-Δεκέμβριος 2020) και βασίστηκε στα στοιχεία σημαντικών εκθέσεων ελληνικών και διεθνών οργανισμών προκειμένου να αποτιμηθεί το τελικό οικονομικό αποτύπωμα για την πόλη του Πειραιά και οι πιθανότητες βιωσιμότητας του εγχειρήματος.

efsyn.gr