Ευθέως

Πολιτική και Οικονομία

Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση που συνέβη πριν από μια δεκαετία κλόνισε την πραγματική οικονομία και την οδήγησε σε ύφεση, προκαλώντας ρίγη ανησυχίας, αν όχι τρόμου, στους πολίτες του κόσμου. Κατά γενική ομολογία, η στυγνή εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου δόγματος στην οικονομία υπήρξε η αιτία για την “αταξία” που προέκυψε στον κόσμο μας.

Γράφει ο Σταύρος Κότσιρας

Το δόγμα αυτό θέλει την αγορά απολύτως ελεύθερη και αυτορρυθμιζόμενη, χωρίς εποπτικούς και ελεγκτικούς μηχανισμούς της πολιτικής. Ωστόσο, η πραγματικότητα απέδειξε ότι η νεοφιλελεύθερη αγορά μπορεί για ένα διάστημα να συσσωρεύει αμύθητα κέρδη για τους πολύ λίγους, εν τέλει όμως αδυσώπητο προβάλλει το φάσμα της καταστροφής για τους πολλούς.

Το μέγα μάθημα, λοιπόν, που προέκυψε από την τελευταία παγκόσμια οικονομική κρίση είναι ότι η πολιτική, που είναι ο φυσικός παράγοντας οργάνωσης της κοινής συμβίωσης και πρέπει να εκπροσωπεί το γενικό συμφέρον των κοινωνιών, οφείλει να επιβεβαιώνει πάντοτε τον πρωτεύοντα ρόλο της απέναντι στην οικονομία.

Βεβαίως η πολιτική πρέπει να αναγνωρίζει την οικονομία της αγοράς, που είναι μια προφανής και ανυπέρβλητη ιστορική πραγματικότητα, παράλληλα όμως πρέπει να ανθίσταται στην ιδεολογία της “κοινωνίας της αγοράς”, που είναι ένα ανεπαρκές και επικίνδυνο για τους πολίτες πλαίσιο. Η οικονομία δεν συγκροτεί από μόνη της οικονομική πολιτική. Επομένως, αυτό είναι έργο της πολιτικής.

Αδήριτη είναι η ανάγκη να τίθενται από την πολιτική κανόνες στη λειτουργία της οικονομίας, ώστε η τελευταία να μπαίνει στην υπηρεσία των πολλών. Η οικονομική ανάπτυξη δεν μπορεί να επιδιώκεται σε καθεστώς ασυδοσίας των αγορών, αλλά με ενεργή δημόσια παρέμβαση. Όπως εκ των πραγμάτων αποδεικνύεται, ο ρόλος του κράτους και της πολιτικής είναι όχι απλώς σημαντικός, αλλά ίσως αναντικατάστατος στην εξασφάλιση συνθηκών σταθερότητας στην οικονομία. Επιπλέον, η κοινωνική συνοχή δεν μπορεί να εγκαταλείπεται στις δυνάμεις της αγοράς, αλλά να στηρίζεται σε ένα ισχυρό και αποτελεσματικό κράτος. Επίσης, στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος, το φαινόμενο του θερμοκηπίου είναι απόδειξη της αναλγησίας και της αδιαφορίας της ανεξέλεγκτης οικονομίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη και το “ευ ζην” των ανθρώπων.

Είναι αλήθεια ότι οι πολίτες αισθάνονται ανασφάλεια στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Η ενισχυμένη διασύνδεση των οικονομιών αυξάνει τη μεταδοτικότητα των κρίσεων. Ωστόσο, η παγκοσμιοποίηση μπορεί να έχει θετικές πλευρές, μπορεί να είναι φορέας προόδου. Ο κόσμος της εργασίας θέλει τα κέρδη της παγκοσμιοποίησης να μοιράζονται δικαιότερα ανάμεσα στην εργασία και το κεφάλαιο. Η κραυγαλέα ανισότητα και η ανακατανομή του πλούτου υπέρ του κεφαλαίου είναι πρόβλημα. Επομένως, η πολιτική πρέπει να δείξει τη βούλησή της να δώσει στην παγκοσμιοποίηση ένα νέο προσανατολισμό. Αφού τα κράτη και η πολιτική προσέτρεξαν με όλους τους πόρους τους να διασώσουν την παγκόσμια οικονομία, η βοήθεια αυτή δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την “ταχεία ανάρρωση της απληστίας” (τίτλος ποιήματος της Κικής Δημουλά) του χρηματοοικονομικού συστήματος, αλλά τη μείωση των ανισοτήτων και τη διασφάλιση της ευημερίας των εργαζόμενων πολιτών απανταχού της γης.

Η πολιτική, λοιπόν, δεν πρέπει να δαιμονοποιεί την παγκοσμιοποίηση, γιατί το αποτέλεσμα θα είναι η άνοδος των εθνικισμών και η επάνοδος στις παλιές κλειστές τοπικές οικονομίες. Η πολιτική πρέπει να αγωνίζεται για ένα ανοιχτό, ανταγωνιστικό, αλλά δίκαιο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα με αλληλεγγύη, που πολλαπλασιάζει τις ευκαιρίες, τις δυνατότητες και τις επιλογές για όλους, και ιδιαίτερα για τους οικονομικά αδύνατους του πλανήτη.

Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι ούτε η πολιτική πρέπει να εξατμίζεται στην οικονομία ούτε η οικονομία πρέπει να γίνεται τυφλό ενεργούμενο της πολιτικής.