Mea Culpa

Προ της συντριβής ηγείται ύβρις, προ δε της πτώσεως υπερηφάνεια

Είπα, μέρες που έρχονται να δανειστώ μία από τις πιο γνωστές ρήσεις της Παλαιάς Διαθήκης, επεξηγηματική συγκεκριμένων συμπεριφορών, που  δεν μας είναι και ιδιαίτερα άγνωστες τα τελευταία χρόνια.

Βέβαια, είναι γεγονός ότι η εν λόγω ρήση είναι διαχρονικά, ιδιαιτέρως, εύστοχη, και απεικονίζει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, την κατάσταση που προηγείται πριν την πτώση από την εξουσία, καθεστώτων και προσωπικοτήτων που χαρακτηρίζονται από απολυταρχικές πεποιθήσεις.

Ρίχνοντας μια ματιά στην ετυμολογική ανάλυση των εννοιών που περιλαμβάνει θα διαπιστώσουμε ότι, με την αρχαιολογική ή θεολογική σημασία τους, ύβρις και υπερηφάνεια σημαίνουν πρακτικά το ίδιο πράγμα, μας παραπέμπουν στην αλαζονεία. Με ότι μπορεί να συνεπάγεται η έννοια αλαζονεία, που επίσης δεν μας είναι άγνωστο τον τελευταίο καιρό.

Βέβαια, η αλαζονεία δεν αποτελεί γνώρισμα, αποκλειστικά, της πτώσης και της συντριβής από την εξουσία, καθώς, ειδικά στις μέρες μας, οι αλαζονικές συμπεριφορές είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες και συγκεντρώνουν και μεγάλα ποσοστά αποδοχής από τον κοινωνικό περίγυρο.

Για κάποιους, πολλούς, είναι μόνιμη στάση και συμπεριφορά.  Ίσως να είναι και σημείο των καιρών, ίσως “μόδα”, ίσως και “μαγκιά”… 

Θα μπορούμε να πούμε πολλά για τη διείσδυση της αλαζονείας στη σημερινή πραγματικότητα, η πολιτική, όμως, διάσταση του θέματος, αυτή που ταυτίζεται με τις εξουσίες, είναι που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Όλες εκείνες οι περιπτώσεις που διαπιστώνουν ξαφνικά ότι, τελικά, κανείς δεν είναι μόνιμος στην εξουσία, ότι και η παραμονή σε αυτή υπάγεται στον γενικό κανόνα που θέλει την άνοδο να την ακολουθεί η πτώση. Και προσπαθούν να παρατείνουν την παραμονή τους, χωρίς όριο, χωρίς φραγμούς.

Κακά τα ψέματα, άλλωστε, είναι γεγονός ότι όταν ανεβείς στην κορυφή, θα πρέπει, κάποια στιγμή, να πάρεις και τον δρόμο της καθόδου. Όμως, πόσοι, τώρα, είναι σε θέση να συμβιβαστούν με αυτή τη βασική αρχή, πόσοι έχουν συμβιβαστεί με κάτι τέτοιο; Είτε εξ αρχής, είτε σε κάποιο στάδιο της διαδρομής; Λίγοι, μετρημένοι στα δάχτυλα, όσα λίγα είναι και τα παραδείγματα αυτών που αποφάσισαν να αποχωρήσουν όντας στην κορυφή, ή να το πράξουν αξιοπρεπώς διακρίνοντας ότι επέρχεται η πτώση.

Σε όλους τους τομείς και, ειδικά, στην πολιτική, εκεί που η σχέση με την εξουσία και τα πλεονεκτήματά της γίνεται τόσο στενή, ώστε να καθίσταται εθιστική, ο αποχωρισμός της επονομαζόμενης “καρέκλας” είναι εξαιρετικά δύσκολος.

Η πιθανότητα, δε, έστω και μικρή, της παραμονής καταρρίπτει κάθε όριο, οδηγώντας σε φαινόμενα που πλήττουν σοβαρά την ίδια την κοινωνική συνοχή και την πολύπαθη Δημοκρατία μας!

Ειδικά, όταν πλησιάζει η ώρα της κρίσης, όταν, προ της λαϊκής ετυμηγορίας, διαπιστώνεται ότι πέραν της νίκης υπάρχει και η προοπτική της ήττας, η πιθανότητα της “πτώσης” και της “συντριβής”, τότε χάνεται το μέτρο…