Mea Culpa

“Το της πόλεως όλης ήθος, ομοιούται τοις άρχουσιν»

Επέλεξα ως τίτλο την γνωστή ρήση του γνωστού Αθηναίου ρήτορα, Ισοκράτη, που στα νέα ελληνικά σημαίνει ότι το ήθος όλης της πολιτείας, είναι το ίδιο με αυτό αυτών που την κυβερνούν, διότι θεωρώ ότι σε πολύ μεγάλο βαθμό αντικατοπτρίζει την σημερινή πολιτική πραγματικότητα, τα όσα συμβαίνουν στην καθημερινότητά μας.

Και σίγουρα ουδείς μπορεί να πει ότι έχει άδικο, τουναντίον, ενώ είναι γεγονός ότι θα μπορούσαμε, ρίχνοντας μία ματιά στη σύγχρονη πραγματικότητα, είτε αυτή αφορά στις εξελίξεις στην πόλη μας είτε στη χώρα ολόκληρη, να διευρύνουμε αυτό που λέει. Ανάλογα, βέβαια με τον τρόπο που ο καθένας μας εκλαμβάνει ή μεταφράζει τον όρο πολιτεία.

Κάνοντας μία παρένθεση, θα πρέπει να πούμε ότι ετυμολογικά ο όρος πολιτεία προέρχεται από τον όρο πόλις και σημαίνει την συμμετοχή του ατόμου στις δημόσιες υποθέσεις, ενώ στη σύγχρονη ορολογία ο όρος αναφέρεται στην εξουσία και το πολίτευμα και όχι απαραίτητα στον τύπο του πολιτεύματος. Τέλος, για να κλείσουμε την παρένθεση, αξίζει να σημειώσουμε ότι ανάλογα με την εποχή, αλλά και τον φιλόσοφο που επιχείρησε να αναλύσει τον όρο θα βρούμε αρκετές διακυμάνσεις στον τρόπο προσέγγισης, ξεκινώντας από τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη και τον Κικέρωνα και φτάνοντας μέχρι και τη σύγχρονη εποχή.

Για την σημερινή μας, ωστόσο, προσέγγιση, θα μου επιτρέψετε να λάβουμε υπόψη την ετυμολογική έννοια του όρου, που μας φέρνει ενώπιον ενός από τα πιο “δυσεπίλυτα” σύγχρονα ερωτήματα. Δυσεπίλυτο, όχι ως προς την απάντηση, αλλά ως προς την απάντηση που, συνήθως, επιλέγουμε να δίνουμε.

Τελικά, λοιπόν, αυτοί που μας κυβερνούν είναι ο καθρέφτης της, εκάστοτε, κοινωνίας; Ή, ενδεχομένως, και το αντίθετο.

Η εύκολη απάντηση, αυτή που μας έρχεται στο μυαλό πρώτη, είναι ότι φυσικά και είναι. Και όταν συνήθως μιλάμε για την κοινωνία αναφερόμαστε στο άτομο. Στην ατομική ευθύνη που συνοδεύει τον καθένα από εμάς και απαρτίζει το μωσαϊκό που είθισται να ορίζουμε ως κοινωνία.

Λησμονούμε, όμως, ότι ένα σώμα δεν αποτελείται από άτομα μόνο, αλλά και από μόρια και στην πολιτική ορολογία, όπου μόρια, θα πρέπει κανονικά να αναφερόμαστε στα κόμματα, τις κομματικές οργανώσεις, τις κινήσεις πολιτών και γενικά, όλες εκείνες τις ομάδες ή πολιτικούς οργανισμούς, ανεξαρτήτως μεγέθους, που αποτελούν τον πολιτικό σύστημα ενός τόπου, είτε μιλάμε με υπερεθνικά, εθνικά ή τοπικά κριτήρια.

Αναπλάθοντας, λοιπόν, το αρχικό μας ερώτημα διερωτώμαι –και πιστεύω όλοι μας- τελικά, μήπως αυτοί που μας κυβερνούν είναι ο καθρέφτης αυτού του συστήματος, του τρόπου που οι πολιτικοί οργανισμοί ενός τόπου λειτουργούν;

Σίγουρα, εδώ, τα πράγματα γίνονται πιο δύσκολα, καθώς κυρίαρχο χαρακτηριστικό αυτών των οργανισμών, και των μελών τους, είναι η παντελής απουσία αυτογνωσίας και, ιδίως, αυτοκριτικής.

Και μην μου πείτε ότι διαφωνεί κανείς;

Μπορεί να ακούμε, συχνά πυκνά, από τους εκπροσώπους των πολιτικών οργανισμών δηλώσεις του επιπέδου ότι “έχουμε κάνει την αυτοκριτική μας”  ή “έχουμε διδαχθεί από τα λάθη μας” , αλλά το έχετε δει ποτέ να συμβαίνει; Και αν ναι, ποιες πράξεις είναι αυτές που το αποδεικνύουν, που μας δείχνουν ότι έχει προκύψει μία πραγματική αλλαγή στον τρόπο σκέψης και τις πρακτικές που ακολουθούνται; Μάλλον καμία και δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι οι αλλαγές αντικατοπτρίζονται στις πράξεις και όχι στα λόγια, τα οποία συνήθως, όταν αναφερόμαστε στα πολιτικά πράγματα του τόπου, είναι κούφια.

Δείτε, για παράδειγμα, τι γίνεται σε εθνικό επίπεδο. Έχει κανείς διαπιστώσει κάποια πραγματική, ουσιαστική, αλλαγή; Το ίδιο σκηνικό διαδραματίζεται, με ελάχιστες εξαιρέσεις, αυτό που ζούσαμε πριν δέκα, πριν είκοσι -και πάει λέγοντας- χρόνια…

Θέλετε να το δούμε και τοπικά; Εκεί, οπού το δείγμα είναι μικρότερο και, άρα, χαρακτηριστικότερο; Μήπως, εκεί έχει προκύψει κάποια αλλαγή; Κάτι ικανό για να ανατρέψει τη σημερινή κατάσταση;

Λυπάμαι που θα στενοχωρήσω αρκετούς φίλους που πιστεύουν το αντίθετο, αλλά η απάντηση είναι αρνητική.

Επί πέντε χρόνια ακούμε για “μαύρα σύννεφα”, για την ευθύνη των πολιτών, για το κακό μας το ριζικό που έφερε τη σημερινή κατάσταση στην πόλη, ουδείς όμως μιλά για το δάχτυλο που όπλισε την σκανδάλη, για τις συνθήκες που οδήγησαν την πλειοψηφία των πολιτών στην συγκεκριμένη πολιτική επιλογή.

Στον αντίποδα, το σκηνικό παραμένει ακριβώς το ίδιο. Κομματικά παρασκήνια, προσωπικές πολιτικές, εγωισμοί και τυχοδιωκτισμοί και η απίθανη, όσο και ακατανόητη, τάση κάποιων να διαμορφώνουν μία ιδιοκτησιακή στάση έναντι της βούλησης των πολιτών και των εξελίξεων.

Σαν κάποιοι να θεωρούν ότι διαθέτουν το αλάθητο, το ες αεί προνόμιο να πρωταγωνιστούν και να επηρεάζουν τις εξελίξεις, αλλά και ταυτίζουν το πρόσωπό ή την άποψη τους με το κοινό καλό!

Και σε όλο αυτό το σκηνικό, δεν θα πρέπει να λησμονούμε και τους διαρκώς αυξανόμενους δορυφόρους, που λειτουργώντας υπέρ ενός αόρατου συμφέροντος, “καίνε”, προσβάλλοντας και υποτιμώντας, όλα εκείνους τους αξιόλογους ανθρώπους που θα ήθελαν να δοκιμάσουν την τύχη τους, να προσφέρουν, στο όνομα των συμφερόντων εκείνων που υπηρετούν ή εξυπηρετούν.

Αλήθεια, λοιπόν, μήπως όλο αυτό σας θυμίζει κάτι;

Μήπως, τελικά, έχουμε να κάνουμε με ένα ακόμη πολιτικό déjà vu;

Και, μήπως, τελικά, η λύση για όλα αυτά να αφουγκραστούμε αυτό που θέλει, που ζητά, ο λαός, αυτός στον οποίο –απλά- φορτώνουμε την ευθύνη;