Ψυχοποιητικά Θέματα

Λίγες σκέψεις για την ελευθερία

“Ελευθερία είναι η δυνατότητα του ανθρώπου να πάρει ο ίδιος στα χέρια του τη δική του εξέλιξη. Είναι η δυνατότητα να πλάσουμε τον εαυτό μας.” – Rollo May (Αμερικανός υπαρξιακός ψυχολόγος)

Δηλαδή; Πως; Τι εννοεί ο σοφός; [Ακολουθεί ένα σύντομο και προσωπικά για όσους νοιάζονται “βασανιστικό” – τι περιμένατε; Ατάκα πολιτικού ή πλασιέ ευτυχίας; -” επεξηγηματικό” σχόλιο]

Ο άνθρωπος πρέπει α) να γνωρίσει β) να αποδεχθεί γ) να τροποποιήσει (π.χ. εξουδετερώσει, παραβλέψει, διορθώσει, ενισχύσει, νοηματοδοτήσει) δ) να κουμαντάρει/αξιοποιήσει (προς επιθυμητές κατευθύνσεις) και ε) (ίσως) να καταφέρει λίγο-πολύ να “υπερβεί” τις βιολογικές (π.χ. ένστικτα, γονίδια, ευφυΐα), κοινωνικοπολιτικές (π.χ. εκπαίδευση, ιδεολογία, ρόλους, νόμους, συγκρούσεις/αντιδράσεις) και ψυχολογικές (π.χ. μνήμες, συναισθηματικούς συνειρμούς, νευρώσεις/κολλήματα, φόβους, αρνήσεις, εξαρτήσεις, προσδοκίες, αυταπάτες, κλπ) “συνιστώσες” του, ώστε “να πλάσει” τον εαυτό του…

Εύκολα, γρήγορα, άκοπα, μηχανικά ή τυχαία δεν επιτυγχάνεται κανένα από τα εδώ πέντε (μπορούν να πολλαπλασιαστούν ή να υποδιαιρεθούν) στάδια, οπότε μόνο με μεθοδική, σκληρή και συχνά επώδυνη δουλειά (οδυνηρή τόσο ως Απώλεια ψευδούς μα και ως Γέννα αυθεντικού Εαυτού) υπάρχει η δυνατότητα αυτοπροσδιοριστικής και αυτοεκπληρωτικής ελευθερίας, μια απίθανη Διαδικασία και Κατάσταση για μη ευφυείς (διότι πολυδιάστατα πολύπλοκο και δυναμικά μεταβλητό το εγχείρημα), αδιάφορους, απειθάρχητους, ανεξερεύνητους και (τελεσίδικα) αφιλοσόφητους εαυτούς… (Για τους φυσικούς ή θεολογικούς “ντετερμινιστές” δε, δεν υπάρχει ελευθερία… Όλα είναι προγραμματισμένα από τους Παγκόσμιους Νόμους. Ακόμη και η ελευθερία/βούλησή μας… Προσωπικά δεν τους συμπαθώ εξαιτίας της αμετροεπούς – για μικροβιακούς εγκεφάλους – Άγνοιάς τους).

Κι αν η λέξη Υπέρβαση ακούγεται υπερβολική έως και “ανυπόστατη” αν υποθέσουμε ότι τα όρια είναι αμετακίνητα και προκαθορισμένα (αν και μέχρι στιγμής ούτε καν γνωρίζουμε το εύρος/βάθος των ανθρώπινων δυνατοτήτων, γενικά, ή του καθενός μας, ειδικά… κι ούτε καν επαρκώς καλλιεργούνται – μάλλον “πνίγονται” “εκπαιδευτικά/ψυχολογικά” για το 99.99% – και οι γνωστές ποιότητες…), ίσως ο αληθέστερα εσωτερικά ψαγμένος (δηλ. αυθεντικά φιλοσοφημένος και ψυχολογημένος) άνθρωπος να καταφέρει τουλάχιστον το προσιτότερο: να Εξελιχθεί και να Ευδαιμονίσει εντός αυτών των βιολογικά καθηλωμένων ορίων, επειδή εστιάζει τις προσπάθειές του σε πιο ατομικά ελεγχόμενες ψυχολογικές παραμέτρους (π.χ. στην επίλεκτη “καλλιέργεια” σκέψης, συμπεριφοράς, συναισθημάτων, σχέσεων, κρίσης και επιλογών του). Γιατί, ως γνωστόν, τα φυσικά/βιολογικά και τα κοινωνικά/πολιτικά “αλλάζουν” πολύ δυσκολότερα και μόνο μετά, από μακροχρόνιες “μαζικά οργανωμένες” προσπάθειες (λ.χ. της επιστήμης για τα φυσικά-βιολογικά, ή της “συνειδητοποιημένης” παιδείας/εξέλιξης/επανάστασης/πολέμου για τα κοινωνικοπολιτικά) σε σχέση με τα “προσωπικά/ψυχολογικά”…

Οπότε, λίγο “διορθωμένο”, όπως εγώ το κατανοώ: Ελευθερία είναι η δυνατότητα του ευφυή, παρακινημένου, πειθαρχημένου, αυτοεξερευνημένου και απαραίτητα φιλοσοφημένου ανθρώπου, να επιρρεάσει οτιδήποτε “δύναται” (βιολογικά, κοινωνικοπολιτικά, και κυρίως ψυχολογικά) ώστε να καταφέρει, αν όχι “να εξελιχθεί”, τουλάχιστον ως προοδευτικά “συνειδητότερος” εαυτός να αυτοπροσδιοριστεί, να αξιοποιηθεί, να αυτοεκπληρωθεί και να ειδαιμονίσει… (όπως αυτός τα ορίζει).

Δρ. Μάνος Ζαχαριουδάκης